ਇਰਾਨ ਜੰਗ ’ਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਅੱਤਵਾਦ ਵਿਰੋਧੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਜੋਅ ਕੈਂਟ ਨੇ ਕੀਤੇ ਵੱਡੇ ਖੁਲਾਸੇ
ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ: ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਸਾਬਕਾ ਅੱਤਵਾਦ ਵਿਰੋਧੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਜੋਅ ਕੈਂਟ ਨੇ ਇਰਾਨ ਵਿਰੁੱਧ ਹਵਾਈ ਹਮਲਿਆਂ ਅਤੇ ਮੌਜੂਦਾ ਜੰਗ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਹਾਲਾਤਾਂ ਬਾਰੇ ਕਈ ਹੈਰਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਖੁਲਾਸੇ ਕੀਤੇ ਹਨ । ਇਸ ਹਫ਼ਤੇ ਆਪਣੇ ਅਹੁਦੇ ਤੋਂ ਅਸਤੀਫ਼ਾ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੈਂਟ ਨੇ ਗੰਭੀਰ ਦੋਸ਼ ਲਾਇਆ ਕਿ ਉਹ ਅਤੇ ਕਈ ਹੋਰ ਸੀਨੀਅਰ ਅਧਿਕਾਰੀ ਇਰਾਨ ‘ਤੇ ਹਮਲੇ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਨਾਲ ਸਹਿਮਤ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਡੋਨਾਲਡ ਟਰੰਪ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਸ਼ੰਕੇ ਸਾਂਝੇ ਕਰਨ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ । ਟਕਰ ਕਾਰਲਸਨ ਦੇ ਪੋਡਕਾਸਟ ‘ਤੇ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਦਿਆਂ ਕੈਂਟ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨੇ ਇਹ ਵੱਡਾ ਫੈਸਲਾ ਲੈਣ ਲਈ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੇ ਸਲਾਹਕਾਰਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਘੇਰੇ ‘ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇਸ ਮੁੱਦੇ ‘ਤੇ ਕੋਈ ਡੂੰਘੀ ਬਹਿਸ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕੀ । ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਕਈ ਅਹਿਮ ਫੈਸਲੇ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆਪਣੀ ਰਾਇ ਰੱਖਣ ਤੋਂ ਰੋਕਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਕੈਂਟ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬਿਆਨ ਵਿੱਚ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ‘ਤੇ ਵੀ ਸਵਾਲ ਚੁੱਕੇ ਹਨ । ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਟਰੰਪ ‘ਤੇ ਦਬਾਅ ਪਾਇਆ ਕਿ ਉਹ ਇਰਾਨ ਵਿਰੁੱਧ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਨ, ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਕੋਈ ਠੋਸ ਸਬੂਤ ਨਹੀਂ ਸੀ ਕਿ ਇਰਾਨ ਅਮਰੀਕਾ ਲਈ ਕੋਈ ਤੁਰੰਤ ਖ਼ਤਰਾ ਪੈਦਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ । ਕੈਂਟ ਅਨੁਸਾਰ ਅਜਿਹੀ ਕੋਈ ਖੁਫੀਆ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਸੀ ਜਿਸ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੋਵੇ ਕਿ ਇਰਾਨ ਪ੍ਰਮਾਣੂ ਹਥਿਆਰ ਵਿਕਸਿਤ ਕਰਨ ‘ਤੇ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ । ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਜ਼ਰਾਈਲੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਕੁਝ ਅਮਰੀਕੀ ਮੀਡੀਆ ਮਾਹਰਾਂ ਨੇ ਅਜਿਹਾ ਮਾਹੌਲ ਸਿਰਜਿਆ ਜਿਸ ਨੇ ਇਰਾਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਖ਼ਤਰੇ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ । ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਬੈਂਜਾਮਿਨ ਨੇਤਨਯਾਹੂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਇਜ਼ਰਾਈਲੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ‘ਤੇ ਟਰੰਪ ਕੋਲ ਨਿੱਜੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਲਾਬਿੰਗ ਕਰਨ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਵੀ ਲਾਇਆ, ਜਿਸ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਅਮਰੀਕੀ ਖੁਫੀਆ ਚੈਨਲਾਂ ਰਾਹੀਂ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕੀ ਸੀ ।
ਜੋਅ ਕੈਂਟ ਦੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਿਆਨਾਂ ਨੇ ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਵਿਵਾਦ ਛੇੜ ਦਿੱਤਾ ਹੈ । ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ‘ਇਜ਼ਰਾਈਲੀ ਲਾਬੀ’ ਵਾਲੇ ਬਿਆਨ ਦੀ ਯਹੂਦੀ ਸੰਗਠਨਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਈ ਹਲਕਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸਖ਼ਤ ਨਿਖੇਧੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਯਹੂਦੀ ਵਿਰੋਧੀ ਕਰਾਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ । ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਅਮਰੀਕੀ ਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ ਦੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਤੁਲਸੀ ਗੈਬਾਰਡ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਇਰਾਨ ਦੇ ਖ਼ਤਰੇ ਬਾਰੇ ਫੈਸਲਾ ਲੈਣਾ ਸਿਰਫ਼ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਟਰੰਪ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਸੀ । ਤੁਲਸੀ ਗੈਬਾਰਡ ਖੁਦ ਪਹਿਲਾਂ ਇਰਾਨ ‘ਤੇ ਫੌਜੀ ਹਮਲਿਆਂ ਦੀ ਆਲੋਚਕ ਰਹੀ ਹੈ, ਪਰ ਮੌਜੂਦਾ ਹਮਲਿਆਂ ਬਾਰੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੋਈ ਸਪੱਸ਼ਟ ਟਿੱਪਣੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ । ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਟਰੰਪ ਨੇ ਜੋਅ ਕੈਂਟ ਦੀਆਂ ਆਲੋਚਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੱਦ ਕਰਦਿਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਕਮਜ਼ੋਰ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਅਧਿਕਾਰੀ ਇਰਾਨ ਨੂੰ ਖ਼ਤਰਾ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਜਗ੍ਹਾ ਨਹੀਂ ਹੈ ।
ਜੋਅ ਕੈਂਟ ਦਾ ਪਿਛੋਕੜ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਤਜ਼ਰਬੇਕਾਰ ਫੌਜੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ । ਉਹ ਗ੍ਰੀਨ ਬੇਰੇਟ ਵਜੋਂ 11 ਵਾਰ ਜੰਗੀ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਤਾਇਨਾਤ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸੀ.ਆਈ.ਏ. ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ ਹਨ । ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਤਰਾਸਦੀ ਵੀ ਵਾਪਰੀ ਸੀ ਜਦੋਂ 2019 ਵਿੱਚ ਸੀਰੀਆ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਆਤਮਘਾਤੀ ਹਮਲੇ ਦੌਰਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋ ਗਈ ਸੀ । ਕੈਂਟ ਨੇ ਪੋਡਕਾਸਟ ‘ਤੇ ਭਾਵੁਕ ਹੁੰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਇਆ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਲਗਾਤਾਰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜ਼ਮੀਰ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣਦਿਆਂ ਅਸਤੀਫ਼ਾ ਦੇਣਾ ਹੀ ਬਿਹਤਰ ਸਮਝਿਆ । ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਉਹ ਅਜਿਹੇ ਫੈਸਲਿਆਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦੇ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰ ਸ਼ੰਕੇ ਸਨ । ਇਹ ਅਸਤੀਫ਼ਾ ਟਰੰਪ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵਿਦੇਸ਼ ਨੀਤੀ ਅਤੇ ਜੰਗ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਵਧ ਰਹੇ ਮਤਭੇਦਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ।
ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਭਾਈਚਾਰਾ ਇਸ ਸਮੇਂ ਇਰਾਨ ‘ਤੇ ਡਿਪਲੋਮੈਟਿਕ ਦਬਾਅ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਫੌਜੀ ਟਕਰਾਅ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਤੋਂ ਬਚਿਆ ਜਾ ਸਕੇ । ਹਾਲਾਂਕਿ, ਤੇਲ ਰਿਫਾਇਨਰੀਆਂ ‘ਤੇ ਹੋਏ ਨੁਕਸਾਨ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਵਿੱਚ ਕਾਫ਼ੀ ਸਮਾਂ ਲੱਗ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਤੇਲ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਜਲਦੀ ਹੇਠਾਂ ਆਉਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੈ । ਕੈਨੇਡਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਹਿਯੋਗੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਰਣਨੀਤਕ ਤੇਲ ਭੰਡਾਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਵੀ ਵਿਚਾਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰਤਾ ਲਿਆਂਦੀ ਜਾ ਸਕੇ । ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੇ ਇਰਾਨ ਨੂੰ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਗੱਲਬਾਤ ਦੇ ਮੇਜ਼ ‘ਤੇ ਵਾਪਸ ਆਵੇ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦੇਵੇ ਜੋ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਵਪਾਰਕ ਜਹਾਜ਼ਰਾਨੀ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ ।
ਇਸ ਸੰਕਟ ਨੇ ਇੱਕ ਵਾਰ ਫਿਰ ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਊਰਜਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਕਿੰਨੀ ਨਾਜ਼ੁਕ ਹੈ ਅਤੇ ਭੂ-ਸਿਆਸੀ ਤਣਾਅ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ । ਜੇਕਰ ਇਰਾਨ ਨੇ ਆਪਣਾ ਰੁਖ਼ ਨਾ ਬਦਲਿਆ, ਤਾਂ ਜੀ-7 ਦੇਸ਼ਾਂ ਵੱਲੋਂ ਹੋਰ ਸਖ਼ਤ ਆਰਥਿਕ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਲਗਾਉਣ ਦੀ ਵੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ । ।
ਸੈਕਟਰੀ ਆਫ਼ ਸਟੇਟ ਮਾਰਕੋ ਰੂਬੀਓ ਅਤੇ ਹਾਊਸ ਸਪੀਕਰ ਮਾਈਕ ਜੌਹਨਸਨ ਵਰਗੇ ਆਗੂਆਂ ਦੇ ਬਿਆਨਾਂ ਦਾ ਹਵਾਲਾ ਦਿੰਦਿਆਂ ਕੈਂਟ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਰਣਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਦੇ ਹਿੱਤਾਂ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ । ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਨੇ ਅਮਰੀਕਾ ਨੂੰ ਇਹ ਯਕੀਨ ਦਿਵਾਇਆ ਸੀ ਕਿ ਜੇਕਰ ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਕਾਰਵਾਈ ਨਾ ਕੀਤੀ, ਤਾਂ ਇਜ਼ਰਾਈਲ ਇਕੱਲਾ ਹੀ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦੇਵੇਗਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕੀ ਹਿੱਤ ਖ਼ਤਰੇ ਵਿੱਚ ਪੈ ਸਕਦੇ ਹਨ । ਇਸ ਕਥਿਤ ‘ਖ਼ਤਰੇ’ ਨੇ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਨੂੰ ਫੌਜੀ ਕਾਰਵਾਈ ਲਈ ਉਕਸਾਇਆ । ਹੁਣ ਜਦੋਂ ਕਿ ਇਹ ਮਾਮਲਾ ਜਨਤਕ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਵਾਈਟ ਹਾਊਸ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ‘ਤੇ ਅਜੇ ਤੱਕ ਕੋਈ ਰਸਮੀ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਨਹੀਂ ਆਈ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਮੁੱਦਾ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਟਰੰਪ ਦੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਅਧਾਰ ਨੂੰ ਵੀ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ।