ਸਰੀ, (ਦਿਵਰੂਪ ਕੌਰ): ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਡਾਕਟਰਾਂ ਨੇ ਅਜਿਹਾ ਕਾਰਨਾਮਾ ਕਰ ਦਿਖਾਇਆ ਹੈ ਜਿਸ ਨੇ ਮੈਡੀਕਲ ਇਤਿਹਾਸ ਰਚ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਟੋਰਾਂਟੋ ਦੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਹੈਲਥ ਨੈੱਟਵਰਕઠ(UHN) ਦੇ ਸਰਜਨਾਂ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਦਿਲ ਟ੍ਰਾਂਸਪਲਾਂਟ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜੋ ਦਾਤਾ ਦੀ ਧੜਕਣ ਰੁਕਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨੂੰઠDonation after Circulatory Death (DCD) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਦਿਲ ਦੇ ਟ੍ਰਾਂਸਪਲਾਂਟ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾਤਾਵਾਂ ਤੋਂ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਦਿਮਾਗੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਦਿਲ ਅਜੇ ਵੀ ਧੜਕ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਇਸ ਨਵੇਂ ਤਰੀਕੇ ‘ਚ ਦਿਲ ਉਹਨਾਂ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਤੋਂ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜੀਵਨ ਸਮਰਥਨઠ(life support) ਹਟਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਿਲ ਧੜਕਣਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਸਤੰਬਰ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ,ઠUHN ਦੇ ਟੋਰਾਂਟੋ ਜਨਰਲ ਹਸਪਤਾਲ ਦੀ ਟੀਮ ਨੇ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਫਲ ਦਿਲ ਟ੍ਰਾਂਸਪਲਾਂਟ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਕਾਰਜ ਡਾ. ਅਲੀ ਰਾਬੀઠ(Dr. Ali Rabi),ઠਪੀਟਰ ਮੰਕ ਕਾਰਡਿਏਕ ਸੈਂਟਰ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਰਜਨ ਨੇ ਆਗੂਈ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ।
ਡਾ. ਰਾਬੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, ”ਅਜੇ ਤਕ ਅਸੀਂ ਸਿਰਫ਼ ਉਹ ਦਿਲ ਵਰਤਦੇ ਸੀ ਜੋ ਦਿਮਾਗੀ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਮਰੇ ਹੋਏ ਦਾਨੀਆਂ ਤੋਂ ਲਏ ਜਾਂਦੇ ਸਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਧੜਕਣ ਜਾਰੀ ਹੁੰਦੀ ਸੀ। ਹੁਣ ਅਸੀਂ ਉਹ ਦਿਲ ਵੀ ਵਰਤ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਜੋ ਜੀਵਨ ਸਮਰਥਨ ਹਟਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਧੜਕਣਾ ਬੰਦ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।”
ਇਹ ਨਵੀਂ ਤਕਨੀਕ ਡਾਕਟਰਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵਧੀਆ ਅਤੇ ਉਚਿਤ ਦਾਨੀਆਂ ਤੋਂ ਦਿਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦਾ ਮੌਕਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਦਿਲ ਟ੍ਰਾਂਸਪਲਾਂਟ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ 20 ਤੋਂ 40 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਤੱਕ ਵਾਧਾ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਡਾ. ਰਾਬੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, ”ਇਹ ਉਹ ਦਾਤਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਿਮਾਗੀ ਮੌਤ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਹੁੰਦੀ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਆਧਾਰਭੂਤ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆਵਾਂ ਰਹਿ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਡਾਕਟਰੀ ਟੀਮ ਦੇ ਸਹਿਮਤ ਫ਼ੈਸਲੇ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਸਮਰਥਨ ਹਟਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।” ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਪ੍ਰਗਤੀ ਉਹਨਾਂ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਲਈ ਆਸ ਦੀ ਨਵੀਂ ਕਿਰਨ ਹੈ ਜੋ ਦਿਲ ਟ੍ਰਾਂਸਪਲਾਂਟ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਦਿਲ ਦੀ ਬੀਮਾਰੀ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਣ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਆਮ ਕਾਰਨ ਹੈ ਅਤੇ ਮੌਤਾਂ ਦੇ ਮੁੱਖ ਕਾਰਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।
ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਇੰਸਟੀਟਿਊਟ ਫਾਰ ਹੈਲਥ ਇਨਫਰਮੇਸ਼ਨ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, 2024 ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ 155 ਬਾਲਗ ਅਤੇ 29 ਬੱਚੇ ਦਿਲ ਦੇ ਟ੍ਰਾਂਸਪਲਾਂਟ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।
ਡਾ. ਰਾਬੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, ”ਇਸ ਨਵੇਂ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਦਿਲ ਟ੍ਰਾਂਸਪਲਾਂਟਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ 30 ਪ੍ਰਤੀਸ਼ਤ ਤੱਕ ਵਧਾ ਸਕਦੇ ਹਾਂ। ਇਸ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਘਟੇਗੀ ਜੋ ਦਿਲ ਦੀ ਉਡੀਕ ਵਿੱਚ ਹੀ ਮਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।”
ਇਹ ਤਕਨੀਕ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਆਸਟਰੇਲੀਆ, ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਅਤੇ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਸਫ਼ਲਤਾਪੂਰਵਕ ਵਰਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦੇ ਸਫਲ ਹੋਣ ਨਾਲ ਹੋਰ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਲਈ ਜੀਵਨ ਦੇ ਮੌਕੇ ਖੁੱਲਣਗੇ।
ਜਦੋਂ ਦਾਤਾ ਦਾ ਦਿਲ ਨਵੇਂ ਮਰੀਜ਼ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਦੁਬਾਰਾ ਧੜਕਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ, ਡਾ. ਰਾਬੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, ”ਇਹ ਪਲ ਅਦਭੁੱਤ ਸੀ। ਦਿਲ ਦੀ ਕੁਦਰਤੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਸਧਾਰਨ ਹੈ।”
ਓਨਟਾਰੀਓ ਦੀ ਡਿਪਟੀ ਪ੍ਰੀਮੀਅਰ ਅਤੇ ਸਿਹਤ ਮੰਤਰੀ ਸਿਲਵੀਆ ਜੋਨਜ਼ ਨੇ ਇਸ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਫਲਤਾ ਲਈ ਯੂ.ਐੱਚ.ਐੱਨ. ਦੀ ਟੀਮ ਨੂੰ ਵਧਾਈ ਦਿੱਤੀ। ”ਇਹ ਪ੍ਰਗਤੀ ਦਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਨਵੀਨਤਾ ਜੀਵਨ ਬਚਾ ਸਕਦੀ ਹੈ,” ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ।
ਡਾ. ਰਾਬੀ ਨੇ ਦਾਤਾ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦਾ ਧੰਨਵਾਦ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ, ”ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਮੁਸ਼ਕਲ ਦਿਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਇਸ ਗੱਲ ਵਿੱਚ ਸੰਤੋਖ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਆਰੇ ਨੇ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਦਿਤਾ।” ਹਾਲੀਆ ਡਾਟਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਆਸਟਰੇਲੀਆ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚઠDCD ਦਿਲਾਂ ਨਾਲ ਕੀਤੇ ਟ੍ਰਾਂਸਪਲਾਂਟਾਂ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਬਿਲਕੁਲ ਉਹੀ ਰਹੇ ਹਨ ਜੋ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਦਿਮਾਗੀ ਮੌਤ ਵਾਲੇ ਦਾਤਾਵਾਂ ਦੇ ਦਿਲਾਂ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਡਾ. ਰਾਬੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, ”ਮੈਂ ਨਵੇਂ ਡਾਕਟਰਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਉਹ ਦਿਲ ਟ੍ਰਾਂਸਪਲਾਂਟ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਆਉਣ। ਅਗਲੇ ਪੰਜ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਖੇਤਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਦਲ ਚੁੱਕਾ ਹੋਵੇਗਾ।”ઠThis report was written by Divroop Kaur as part of the Local Journalism Initiative.
