ਮਿਸ਼ਨ ਸ਼ਹਿਰ ‘ਚ ਹਸਪਤਾਲ, ਪੁਲਿਸ ਅਤੇ ਸਕੂਲਾਂ ਨੇ ਕੰਮਕਾਜ ਸੁਧਾਰਨ ਲਈ ਅਪਣਾਇਆ ‘ਏ.ਆਈ.’

ਸਰੀ, (ਦਿਵਰੂਪ ਕੌਰ): ਮਿਸ਼ਨ ਸ਼ਹਿਰ ਹੁਣ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਆਧੁਨਿਕ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ ਪੈਰ ਧਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਆਪਣੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੇ ਕੰਮਕਾਜ ਵਿੱਚ ਆਰਟੀਫੀਸ਼ੀਅਲ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਸ (AI) ਭਾਵ ਬਨਾਵਟੀ ਬੁੱਧੀ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਮਿਸ਼ਨ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਹਸਪਤਾਲ, ਮਿਸ਼ਨ ਆਰ.ਸੀ.ਐਮ.ਪੀ. (RCMP), ਸਿਟੀ ਹਾਲ ਅਤੇ ਮਿਸ਼ਨ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ ਡਿਸਟ੍ਰਿਕਟ ਵਰਗੇ ਅਦਾਰੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਇਸ ਨਵੀਂ ਤਕਨੀਕ ਦਾ ਲਾਹਾ ਲੈ ਰਹੇ ਹਨ। ਜਿੱਥੇ ਪੁਲਿਸ ਅਤੇ ਹਸਪਤਾਲ ਪਾਇਲਟ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਰਾਹੀਂ ਇਸਦੀ ਪਰਖ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਸਕੂਲ ਅਤੇ ਸਿਟੀ ਸਟਾਫ਼ ਲਿਖਤੀ ਕੰਮਾਂ ਅਤੇ ਨੀਤੀਆਂ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ‘ਜਨਰੇਟਿਵ ਏ.ਆਈ.’ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਇਸ ਤਕਨੀਕੀ ਬਦਲਾਅ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਮਾਹਿਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕੁਝ ਨੈਤਿਕ ਚਿੰਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸਾਵਧਾਨੀਆਂ ਵਰਤਣ ਦੀ ਸਲਾਹ ਵੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।
ਸਿਹਤ ਸੇਵਾਵਾਂ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਫਰੇਜ਼ਰ ਹੈਲਥ ਅਧੀਨ ਆਉਂਦੇ ਮਿਸ਼ਨ ਮੈਮੋਰੀਅਲ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ AI ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪੜਾਅ ‘ਤੇ ਹੈ ਪਰ ਇਸਦੇ ਨਤੀਜੇ ਉਤਸ਼ਾਹਜਨਕ ਮੰਨੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਹਸਪਤਾਲ ਦੇ ਸਾਈਟ ਡਾਇੈਕਟਰ ਡਾ. ਪਾਲ ਥੈਰੋਨ ਮੁਤਾਬਕ, ਛੋਟਾ ਕੇਂਦਰ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਇੱਥੇ ਪਾਇਲਟ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਚਲਾਉਣੇ ਆਸਾਨ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ। ਇਸ ਵੇਲੇ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਛੁੱਟੀ ਦੀ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ (Discharge Planning) ਅਤੇ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਏ ਸਮੇਂ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਲਈ AI ਦੀ ਮਦਦ ਲਈ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਫਰੇਜ਼ਰ ਹੈਲਥ ਦੇ ‘ਸੈਂਟਰ ਫਾਰ ਐਡਵਾਂਸਡ ਐਨਾਲਿਟਿਕਸ’ ਦੀ ਅੰਤਰਿਮ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਨਿਰਦੇਸ਼ਕ ਡਿੰਪਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਟੂਲਜ਼ ਦਾ ਮਕਸਦ ਡਾਕਟਰਾਂ ਜਾਂ ਨਰਸਾਂ ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ ਲੈਣਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਫ਼ਤਰੀ ਕੰਮਾਂ ਦਾ ਬੋਝ ਘਟਾਉਣਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਨਿਮੋਨੀਆ ਜਾਂ ਸੈਪਸਿਸ ਵਰਗੀਆਂ ਗੰਭੀਰ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੇ ਖਤਰੇ ਵਾਲੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਅਤੇ ਐਮਰਜੈਂਸੀ ਵਿਭਾਗ ਵਿੱਚ ਭੀੜ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਲਈ ਵੀ AI ਅਧਾਰਿਤ ਭਵਿੱਖਬਾਣੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ।
ਕਾਨੂੰਨ ਵਿਵਸਥਾ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਮਿਸ਼ਨ ਆਰ.ਸੀ.ਐਮ.ਪੀ. ਵੀ ਤਕਨੀਕੀ ਪੱਖੋਂ ਪਿੱਛੇ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਨਵੰਬਰ 2024 ਵਿੱਚ ਸਰੀਰ ‘ਤੇ ਲੱਗੇ ਕੈਮਰਿਆਂ (Body-worn cameras) ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਇਹ ਸੂਬੇ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਕੇਂਦਰ ਬਣਿਆ ਸੀ। ਹੁਣ ਇੱਕ ਪਾਇਲਟ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਤਹਿਤ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੈਮਰਿਆਂ ਦੀਆਂ ਵੀਡੀਓ ਅਤੇ ਆਡੀਓ ਰਿਕਾਰਡਿੰਗਾਂ ਨੂੰ ਲਿਖਤੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣ (Transcription) ਲਈ AI ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਡਿਟੈਚਮੈਂਟ ਦੇ ਇੰਚਾਰਜ ਇੰਸਪੈਕਟਰ ਟੈੱਡ ਲਿਊਕੋ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦਾ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਲਿਖਣ ਦਾ ਕੀਮਤੀ ਸਮਾਂ ਬਚਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਜਲਦੀ ਫੀਲਡ ਵਿੱਚ ਵਾਪਸ ਜਾ ਕੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ‘ਈ ਡਿਵੀਜ਼ਨ’ ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ AI ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਜਾਂਚ ਕਰਨੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਬਰਕਰਾਰ ਰਹੇ।
ਮਿਸ਼ਨ ਸਿਟੀ ਹਾਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ‘GovAI’ ਨਾਮਕ ਟੂਲ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ, ਜੋ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ ਨੂੰ ਤਕਨੀਕੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਸਮਝਣਯੋਗ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਬਦਲਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਹਿਰ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਲਈ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਦੇ ਡੇਟਾ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਤਰਜੀਹ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸਿਸਟਮ ‘ਸ਼ੀਲਡ’ ਤਕਨੀਕ ਨਾਲ ਲੈਸ ਹੈ, ਜੋ ਕਿਸੇ ਵੀ ਨਿੱਜੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨੂੰ ਪਬਲਿਕ ਡੋਮੇਨ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਤੋਂ ਰੋਕਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਨਵੀਂ AI ਨੀਤੀ ਮੁਤਾਬਕ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਹਦਾਇਤ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਇਸ ਤਕਨੀਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਪੂਰੀ ਪਾਰਦਰਸ਼ਤਾ ਨਾਲ ਕਰਨ ਅਤੇ ਇਸ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਕਾਨੂੰਨੀ ਅਤੇ ਨੈਤਿਕ ਜੋਖਮਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਸੁਚੇਤ ਰਹਿਣ।
ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ, ਮਿਸ਼ਨ ਪਬਲਿਕ ਸਕੂਲ ਡਿਸਟ੍ਰਿਕਟ ਦੇ ਸੁਪਰਡੈਂਟ ਐਂਗਸ ਵਿਲਸਨ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ AI ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੜ੍ਹਾਈ ਅਤੇ ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਦੇ ਤਰੀਕਿਆਂ ‘ਤੇ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਵਿਲਸਨ ਨੇ ਇਸਦੀ ਤੁਲਨਾ ਕੈਲਕੁਲੇਟਰਾਂ ਦੇ ਆਉਣ ਨਾਲ ਹੋਏ ਬਦਲਾਅ ਨਾਲ ਕੀਤੀ। ਸਕੂਲ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਨੀਤੀਆਂ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਪਾਠਕ੍ਰਮ ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਲਈ ਚੈਟ-ਜੀਪੀਟੀ (ChatGPT) ਅਤੇ ਮਾਈਕ੍ਰੋਸਾਫਟ ਕੋਪਾਇਲਟ ਵਰਗੇ ਸਾਧਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਵਿਲਸਨ ਨੇ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਕਿ AI ਵਿੱਚ ਇਨਸਾਨੀ ਸੂਝ-ਬੂਝ ਦੀ ਘਾਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਦੁਆਰਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸਮੱਗਰੀ ਅਕਸਰ ਬਹੁਤ ਲੰਬੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਛਾਂਟਣ ਦੀ ਲੋੜ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਦਿਵਾਸੀ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਦੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਗਿਆਨ ਦੀ ਚੋਰੀ ਅਤੇ ਬਿਨਾਂ ਆਗਿਆ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਰਤਣ ਵਰਗੇ ਨੈਤਿਕ ਮੁੱਦਿਆਂ ‘ਤੇ ਵੀ ਚਿੰਤਾ ਜ਼ਾਹਰ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਤਕਨੀਕ ‘ਤੇ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨਿਰਭਰ ਹੋਣ ਤੋਂ ਰੋਕਣ ਲਈ ਕਲਾਸਰੂਮ ਵਿੱਚ ਫੋਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸੀਮਤ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਆਫ਼ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ (UBC) ਦੇ ਕੰਪਿਊਟਰ ਸਾਇੰਸ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਕੇਵਿਨ ਲੇਟਨ-ਬ੍ਰਾਊਨ ਨੇ ਮਿਸ਼ਨ ਦੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਚੁੱਕੇ ਗਏ ਕਦਮਾਂ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਗ੍ਰੇਟਰ ਵੈਨਕੂਵਰ ਖੇਤਰ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ AI ਮਾਹਿਰਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਗੜ੍ਹ ਬਣ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਬ੍ਰਾਊਨ ਨੇ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ ਕਿ AI ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੰਪਿਊਟਰ ਵਰਤਣ ਵਾਂਗ ਹੀ ਹੈ, ਇਹ ਇਸ ਗੱਲ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਇਸਨੂੰ ਕਿਸ ਕੰਮ ਲਈ ਵਰਤਦੇ ਹੋ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਜੇਕਰ ਅਸੀਂ ਸਿਸਟਮ ‘ਤੇ ਅੰਨ੍ਹਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਾਂਗੇ ਤਾਂ ਗਲਤੀਆਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਮਸ਼ੀਨ ਕੋਲ ਘੱਟ ਡੇਟਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਵੱਡੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਆਪਣੇ ਸ਼ੇਅਰਾਂ ਦੀ ਕੀਮਤ ਵਧਾਉਣ ਲਈ AI ਬਾਰੇ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਦਾਅਵੇ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਸਾਨੂੰ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਅੱਖਾਂ ਬੰਦ ਕਰਕੇ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਮਿਸ਼ਨ ਸ਼ਹਿਰ ਭਵਿੱਖ ਵੱਲ ਵਧ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਪਰ ਮਨੁੱਖੀ ਨਿਗਰਾਨੀ ਅਤੇ ਸੂਝ-ਬੂਝ ਇਸ ਤਕਨੀਕੀ ਸਫ਼ਰ ਦਾ ਅਹਿਮ ਹਿੱਸਾ ਬਣੀ ਰਹੇਗੀ। This report was written by Divroop Kaur as part of the Local Journalism Initiative.