ਸਾਲ 2025 ਦੌਰਾਨ ਕੈਨੇਡਾ 5.66 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦਾ ਸਮਾਨ ਦਰਾਮਦ ਅਤੇ 4.21 ਡਾਲਰ ਬਰਾਮਦ ਕੀਤਾ, ਕੁਲ ਵਪਾਰ ਵਪਾਰ 9.87 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਤੋਂ ਪਾਰ

ਸਰੀ : ਕੈਨੇਡਾ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਦਰਮਿਆਨ ਚੱਲ ਰਹੇ ਕੂਟਨੀਤਕ ਉਤਰਾਅ-ਚੜ੍ਹਾਅ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਵਪਾਰਕ ਰਿਸ਼ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤੀ ਨਾਲ ਕਾਇਮ ਹਨ ਅਤੇ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਦੀਆਂ ਆਰਥਿਕ ਲੋੜਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਸਾਲ 2024-2025 ਦੇ ਲਈ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਤਾਜ਼ਾ ਸਰਕਾਰੀ ਅੰਕੜਿਆਂ ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਰਿਸ਼ਤਾ “ਪੂਰਕ” (Complementary) ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਦੋਵੇਂ ਦੇਸ਼ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਦੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਦੀ ਪੂਰਤੀ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਸਟੈਟਿਸਟਿਕਸ ਕੈਨੇਡਾ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਵਣਜ ਮੰਤਰਾਲੇ ਦੀਆਂ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਦੋਵਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸਾਲਾਨਾ ਦੁਵੱਲਾ ਵਪਾਰ ਲਗਭਗ 9.87 ਬਿਲੀਅਨ ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਅੰਕੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦਿਲਚਸਪ ਤੱਥ ਇਹ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਹੈ ਕਿ ਵਪਾਰਕ ਪਾੜਾ ਭਾਰਤ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਕੈਨੇਡਾ ਨੇ ਭਾਰਤ ਤੋਂ 5.66 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦਾ ਸਾਮਾਨ ਦਰਾਮਦ (Import) ਕੀਤਾ, ਜਦਕਿ ਕੈਨੇਡਾ ਵੱਲੋਂ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਕੀਤੀ ਗਈ ਬਰਾਮਦ (Export) 4.21 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਰਹੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੈਨੇਡਾ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਲਗਭਗ 1.45 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦਾ ਸਾਮਾਨ ਵੱਧ ਮੰਗਵਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਵਪਾਰਕ ਅਨੁਪਾਤ 1:1.34 ਬਣਦਾ ਹੈ।
ਕੈਨੇਡਾ ਵੱਲੋਂ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਮੰਗਵਾਈਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ‘ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਮਾਰੀਏ ਤਾਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੈਨੇਡਾ ਦੀ ਸਿਹਤ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀ ਕਿੰਨੀ ਅਹਿਮੀਅਤ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਦਵਾਈਆਂ ਅਤੇ ਕੈਮੀਕਲ ਖੇਤਰ ਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਮੁੱਲ 850 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਕੈਨੇਡਾ ਨੂੰ ਜੈਨਰਿਕ ਦਵਾਈਆਂ ਸਪਲਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸਰੋਤ ਬਣ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਹਸਪਤਾਲਾਂ ਅਤੇ ਫਾਰਮੇਸੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਜੀਵਨ ਰੱਖਿਅਕ ਦਵਾਈਆਂ, ਐਂਟੀਬਾਇਓਟਿਕਸ ਅਤੇ ਦਿਲ ਦੇ ਰੋਗਾਂ ਦੇ ਇਲਾਜ ਲਈ ਵਰਤੀਆਂ ਜਾਣ ਵਾਲੀਆਂ ਗੋਲੀਆਂ ਭਾਰਤੀ ਫਾਰਮਾ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਹੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਉਦਯੋਗਿਕ ਵਰਤੋਂ ਲਈ ਜੈਵਿਕ ਰਸਾਇਣ ਵੀ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਦਰਾਮਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਵਸਦੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੀਆਂ ਲੋੜਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀਆਂ ਵਸਤੂਆਂ ਦੀ ਦਰਾਮਦ ਵੀ ਲਗਾਤਾਰ ਵਧ ਰਹੀ ਹੈ। ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਖਾਣ-ਪੀਣ ਅਤੇ ਮਸਾਲਿਆਂ ਦਾ ਕੁੱਲ ਵਪਾਰ 550 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਕੈਨੇਡਾ ਭਾਰਤੀ ਮਸਾਲਿਆਂ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਖਰੀਦਦਾਰ ਹੈ। ਸਾਲ 2024 ਵਿੱਚ, ਕੈਨੇਡਾ ਨੇ ਲਗਭਗ 86 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦੇ ਮਸਾਲੇ ਮੰਗਵਾਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ 23.11 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦੀ ਕਾਲੀ ਮਿਰਚ, 20.53 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦੇ ਅਦਰਕ, ਹਲਦੀ ਅਤੇ ਕੇਸਰ, ਅਤੇ 17.51 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦੇ ਜੀਰਾ ਅਤੇ ਧਨੀਆ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਭਾਰਤੀ ਚਾਹ (ਬਲੈਕ ਅਤੇ ਗ੍ਰੀਨ ਟੀ) ਵੀ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪਸੰਦ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਵਪਾਰ 16.51 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਰਿਹਾ।
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਬਾਸਮਤੀ ਚੌਲ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰੀ ਭੋਜਨ ਦੀ ਮੰਗ ਵੀ ਸਿਖਰਾਂ ‘ਤੇ ਹੈ। ਕੈਨੇਡਾ ਆਪਣੀ ਲੋੜ ਦਾ ਲਗਭਗ 70 ਫੀਸਦੀ ਪ੍ਰੀਮੀਅਮ ਬਾਸਮਤੀ ਚੌਲ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਮੰਗਵਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਕੁੱਲ ਮੁੱਲ 107.41 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਮੁੰਦਰੀ ਭੋਜਨ ਦੇ ਸ਼ੌਕੀਨਾਂ ਲਈ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਜੰਮੇ ਹੋਏ ਝੀਂਗੇ (Frozen Shrimp) ਅਤੇ ਮੱਛੀ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਕਾਰੋਬਾਰ 142.70 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਰਿਹਾ।
ਤਿਆਰ ਭੋਜਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅਚਾਰ, ਮੁਰੱਬੇ, ਪਾਪੜ ਅਤੇ ਰੈਡੀ-ਟੂ-ਈਟ ਮੀਲਜ਼ ਦਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵੀ 73.10 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਰਵਾਸੀ ਭਾਈਚਾਰਾ ਆਪਣੇ ਦੇਸੀ ਸੁਆਦਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਵਪਾਰ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਦਾਲਾਂ (Lentils) ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਗਲਤਫਹਿਮੀ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ। ਤਾਜ਼ਾ ਅੰਕੜੇ ਸਾਬਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕੈਨੇਡਾ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਦਾਲਾਂ ਨਹੀਂ ਮੰਗਵਾਉਂਦਾ, ਸਗੋਂ ਭਾਰਤ ਕੈਨੇਡਾ ਤੋਂ ਦਾਲਾਂ ਖਰੀਦਦਾ ਹੈ।
ਕੈਨੇਡਾ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਦਾਲਾਂ ਦਾ ਉਤਪਾਦਕ ਹੈ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਇਸਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਗਾਹਕ ਹੈ।
ਸਾਲ 2024 ਵਿੱਚ ਕੈਨੇਡਾ ਨੇ 614 ਮਿਲੀਅਨ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦੀਆਂ ਦਾਲਾਂ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਮਸਰਾਂ ਦੀ ਦਾਲ, ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਬਰਾਮਦ ਕੀਤੀਆਂ। ਇਸਦੇ ਉਲਟ, ਕੈਨੇਡਾ ਨੇ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਸਿਰਫ 7.89 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਦਾਲਾਂ ਹੀ ਦਰਾਮਦ ਕੀਤੀਆਂ ਜੋ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਉਗਾਈਆਂ ਜਾ ਸਕਦੀਆਂ। ਇਹ ਤੱਥ ‘ਪਲਸ ਕੈਨੇਡਾ’ ਅਤੇ ਵਪਾਰਕ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਮਾਣਿਤ ਹੈ।
ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਟੈਕਸਟਾਈਲ ਅਤੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਭਾਰਤੀ ਉਤਪਾਦਾਂ ਦੀ ਭਰਮਾਰ ਹੈ। ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਵਿਕਣ ਵਾਲੇ ਸੂਤੀ ਕੱਪੜੇ, ਬੈੱਡ ਸ਼ੀਟਾਂ ਅਤੇ ਤਿਆਰ ਪਹਿਰਾਵੇ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਭਾਰਤ ਤੋਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਸਾਲਾਨਾ ਮੁੱਲ 415 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਹੈ। ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਅਤੇ ਸਟੀਲ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ੀਨਰੀ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਅਤੇ ਲੋਹੇ ਦੇ ਪਾਈਪਾਂ ਦੀ ਦਰਾਮਦ 836 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਰਹੀ ਹੈ।
ਗਹਿਣਿਆਂ ਦੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ, ਸੂਰਤ (ਗੁਜਰਾਤ) ਵਿੱਚ ਕੱਟੇ ਅਤੇ ਪਾਲਿਸ਼ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹੀਰੇ 373 ਮਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦੇ ਮੁੱਲ ਨਾਲ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਚਮਕ ਬਿਖੇਰ ਰਹੇ ਹਨ।
ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਇਹ ਅੰਕੜੇ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕੈਨੇਡਾ ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਆਰਥਿਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ‘ਤੇ ਕਿੰਨਾ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਿੱਥੇ ਕੈਨੇਡਾ ਆਪਣੀ ਖੁਰਾਕ ਸੁਰੱਖਿਆ (ਦਾਲਾਂ ਅਤੇ ਪੋਟਾਸ਼) ਵੇਚ ਕੇ ਮੁਨਾਫਾ ਕਮਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਹੀ ਉਹ ਆਪਣੀ ਸਿਹਤ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਅਤੇ ਉਪਭੋਗਤਾ ਵਸਤਾਂ ਲਈ ਭਾਰਤ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੈ। ‘ਇੰਡੀਆ ਬ੍ਰਾਂਡ ਇਕੁਇਟੀ ਫਾਊਂਡੇਸ਼ਨ’ (IBEF) ਅਤੇ ਸਟੈਟਿਸਟਿਕਸ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਇਹ ਅਧਿਕਾਰਤ ਅੰਕੜੇ ਸਾਬਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਵਪਾਰਕ ਹਿੱਤ ਸਿਆਸੀ ਸਰਹੱਦਾਂ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਉੱਠ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸਾਂਝ ਦੇ ਹੋਰ ਗੂੜ੍ਹਾ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ।