ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ ਵਿੱਚ ਭਿਆਨਕ ਗੋਲੀਬਾਰੀ, ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਸਕੂਲੀ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਇੱਕ ਕਾਲਾ ਅਧਿਆਇ

ਸੰਪਾਦਕੀ ਮੰਡਲ
ਭੂਮਿਕਾ ਕੈਨੇਡਾ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਮਾਹੌਲ ਲਈ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮੰਗਲਵਾਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਘਟਨਾ ਦਾ ਗਵਾਹ ਬਣਿਆ ਜਿਸ ਨੇ ਪੂਰੇ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਰੂਹ ਨੂੰ ਕੰਬਾ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ। ਉੱਤਰੀ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਕੋਲੰਬੀਆ ਦੇ ਪੀਸ ਖੇਤਰ (Peace Region) ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਕਸਬੇ, ਟੰਬਲਰ ਰਿਜ (Tumbler Ridge) ਵਿੱਚ ਹੋਈ ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਨੇ ਪਿਛਲੇ 40 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਦਰਦਨਾਕ ਰਿਕਾਰਡ ਤੋੜ ਦਿੱਤੇ ਹਨ। ਇਹ ਘਟਨਾ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਸਥਾਨਕ ਤ੍ਰਾਸਦੀ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਇਹ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਸਿਹਤ ਵਰਗੇ ਗੰਭੀਰ ਸਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸੁਰਖੀਆਂ ਵਿੱਚ ਲੈ ਆਈ ਹੈ।
ਟੰਬਲਰ ਰਿਜ ਵਿੱਚ ਕੀ ਵਾਪਰਿਆ?
ਮੰਗਲਵਾਰ ਦੀ ਦੁਪਹਿਰ, ਜਦੋਂ ਟੰਬਲਰ ਰਿਜ ਸੈਕੰਡਰੀ ਸਕੂਲ (ਗ੍ਰੇਡ 7 ਤੋਂ 12) ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਆਪਣੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ਵਿੱਚ ਰੁੱਝੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਅਚਾਨਕ ਗੋਲੀਆਂ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਨੇ ਸੰਨਾਟਾ ਚੀਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਹਮਲੇ ਦੀ ਭਿਆਨਕਤਾ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਇਸ ਗੱਲ ਤੋਂ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ:
ਕੁੱਲ ਮੌਤਾਂ: ਇਸ ਘਟਨਾ ਵਿੱਚ ਕੁੱਲ 9 ਬੇਗੁਨਾਹ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜਾਨ ਗਈ।
ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਹਿੰਸਾ: ਸੱਤ ਪੀੜਤਾਂ ਨੂੰ ਸਕੂਲ ਦੇ ਅੰਦਰ ਗੋਲੀ ਮਾਰੀ ਗਈ।
ਜ਼ਖਮੀ: ਲਗਭਗ ਦੋ ਦਰਜਨ (24) ਹੋਰ ਲੋਕ ਇਸ ਹਮਲੇ ਵਿੱਚ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਅਤੇ ਸਟਾਫ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਸ਼ੱਕੀ ਹਮਲਾਵਰ: ਸ਼ੱਕੀ ਬੰਦੂਕਧਾਰੀ ਵੀ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਮ੍ਰਿਤਕ ਪਾਇਆ ਗਿਆ।
ਘਰ ਵਿੱਚ ਹਿੰਸਾ: ਆਰ.ਸੀ.ਐਮ.ਪੀ. (RCMP) ਦੀ ਜਾਂਚ ਦੌਰਾਨ ਕਮਿਊਨਿਟੀ ਦੇ ਇੱਕ ਘਰ ਵਿੱਚੋਂ ਦੋ ਹੋਰ ਲਾਸ਼ਾਂ ਬਰਾਮਦ ਹੋਈਆਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਬੰਧ ਇਸੇ ਘਟਨਾ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਲਗਭਗ 2,400 ਦੀ ਆਬਾਦੀ ਵਾਲੇ ਇਸ ਸ਼ਾਂਤ ਕਸਬੇ ਲਈ ਇਹ ਸਦਮਾ ਅਸਹਿ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਹਰ ਕੋਈ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਅਜਿਹੀ ਹਿੰਸਾ ਪੂਰੇ ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਭਰੋਸੇ ਨੂੰ ਤੋੜ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਸਕੂਲੀ ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਦਾ
ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਿਛੋਕੜ
ਟੰਬਲਰ ਰਿਜ ਦੀ ਇਹ ਘਟਨਾ 1989 ਦੀ ਮਾਂਟਰੀਅਲ ਤ੍ਰਾਸਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਭ ਤੋਂ ਘਾਤਕ ਮੰਨੀ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਅਜਿਹੀਆਂ ਕਈ ਘਟਨਾਵਾਂ ਵਾਪਰੀਆਂ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਕਾਨੂੰਨਾਂ ਅਤੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਪ੍ਰਬੰਧਾਂ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ:

1. ਇਕੋਲ ਪੌਲੀਟੈਕਨਿਕ, ਮਾਂਟਰੀਅਲ (6 ਦਸੰਬਰ, 1989)
   ਇਹ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਕਾਲੀ ਘਟਨਾ ਹੈ। 25 ਸਾਲਾ ਮਾਰਕ ਲੇਪਿਨ ਨੇ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਵੜ ਕੇ ਖਾਸ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ। ਉਸ ਨੇ 14 ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਕਰ ਲਈ। ਇਸ ਘਟਨਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਬੰਦੂਕ ਨਿਯੰਤਰਣ ਕਾਨੂੰਨਾਂ (Gun Control Laws) ਵਿੱਚ ਵੱਡੀਆਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ।
2. ਲਾ ਲੋਚੇ ਹਾਈ ਸਕੂਲ, ਸਸਕੈਚਵਨ (22 ਜਨਵਰੀ, 2016)
   ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ, ਰੈਂਡਨ ਡਕੋਟਾ ਫੋਂਟੇਨ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਦੋ ਚਚੇਰੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਘਰ ਵਿੱਚ ਮਾਰਿਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਸਕੂਲ ਜਾ ਕੇ ਇੱਕ ਅਧਿਆਪਕ ਅਤੇ ਇੱਕ ਅਧਿਆਪਕ ਸਹਾਇਕ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਇਹ ਘਟਨਾ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਪਰਿਵਾਰਕ ਹਿੰਸਾ ਸਕੂਲਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
3. ਡਾਸਨ ਕਾਲਜ, ਮਾਂਟਰੀਅਲ (13 ਸਤੰਬਰ, 2006)
   ਕਿਮਵੀਰ ਗਿੱਲ ਨਾਮ ਦੇ ਹਮਲਾਵਰ ਨੇ ਸੈਮੀ-ਆਟੋਮੈਟਿਕ ਹਥਿਆਰ ਨਾਲ ਅੰਨ੍ਹੇਵਾਹ ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 18 ਸਾਲਾ ਐਨਾਸਟੇਸੀਆ ਡੀ ਸੂਸਾ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ 20 ਹੋਰ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋ ਗਏ। ਪੁਲਿਸ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੌਰਾਨ ਹਮਲਾਵਰ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
4. ਡਬਲਯੂ.ਆਰ. ਮਾਇਰਸ ਹਾਈ ਸਕੂਲ, ਟੈਬਰ (28 ਅਪ੍ਰੈਲ, 1999)
   ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ‘ਕੋਲੰਬਾਈਨ’ ਕਾਂਡ ਦੇ ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ, ਅਲਬਰਟਾ ਦੇ ਟੈਬਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ 14 ਸਾਲਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੇ ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਕੀਤੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ 17 ਸਾਲਾ ਜੇਸਨ ਲੈਂਗ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ।
5. ਕੌਨਕੋਰਡੀਆ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਕਾਂਡ, ਮਾਂਟਰੀਅਲ (24 ਅਗਸਤ, 1992)
   ਇਹ ਘਟਨਾ ਕੈਨੇਡਾ ਦੀਆਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵਾਪਰੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਭਿਆਨਕ ਹਿੰਸਕ ਘਟਨਾਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਖਾਸ ਗੱਲ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਹਮਲਾਵਰ ਕੋਈ ਬਾਹਰੀ ਵਿਅਕਤੀ ਜਾਂ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਉਸੇ ਸੰਸਥਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸੀ।
   ਹਮਲਾਵਰ: ਵਾਲੇਰੀ ਫੈਬ੍ਰੀਕੈਂਟ (Valery Fabrikant), ਜੋ ਕਿ ਇੰਜੀਨੀਅਰਿੰਗ ਦਾ ਐਸੋਸੀਏਟ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਸੀ।
   ਘਟਨਾ ਦਾ ਵੇਰਵਾ: ਫੈਬ੍ਰੀਕੈਂਟ ਦਾ ਆਪਣੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਸਹਿਕਰਮੀਆਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨਾਲ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਵਿਵਾਦ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਡਰ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਨੌਕਰੀ ਤੋਂ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ। ਉਸ ਨੇ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੀ ਨੌਵੀਂ ਮੰਜ਼ਿਲ ‘ਤੇ ਜਾ ਕੇ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰਾਂ ‘ਤੇ ਅੰਨ੍ਹੇਵਾਹ ਗੋਲੀਆਂ ਚਲਾਈਆਂ।
   ਨੁਕਸਾਨ: ਇਸ ਹਮਲੇ ਵਿੱਚ 4 ਪ੍ਰੋਫੈਸਰਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਟਾਫ ਮੈਂਬਰ ਗੰਭੀਰ ਜ਼ਖਮੀ ਹੋਇਆ।
6. ਡਬਲਯੂ.ਸੀ. ਜੈਫਰੀਜ਼ ਕਾਲਜੀਏਟ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ, ਟੋਰਾਂਟੋ (23 ਮਈ, 2007)
   ਇਹ ਘਟਨਾ ਟੋਰਾਂਟੋ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮੀਲ ਪੱਥਰ ਸਾਬਤ ਹੋਈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਸੀ ਜਦੋਂ ਟੋਰਾਂਟੋ ਦੇ ਕਿਸੇ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਦੇ ਅੰਦਰ ਇੱਕ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਦੀ ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਕੇ ਹੱਤਿਆ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।
   ਪੀੜਤ: 15 ਸਾਲਾ ਜੌਰਡਨ ਮੈਨਰਜ਼ (Jordan Manners)।
   ਘਟਨਾ ਦਾ ਵੇਰਵਾ: ਜੌਰਡਨ ਸਕੂਲ ਦੇ ਹਾਲਵੇਅ (ਗਲਿਆਰੇ) ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਦੀ ਛਾਤੀ ਵਿੱਚ ਗੋਲੀ ਲੱਗੀ ਸੀ। ਹਸਪਤਾਲ ਲਿਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਇਸ ਘਟਨਾ ਨੇ ਪੂਰੇ ਟੋਰਾਂਟੋ ਵਿੱਚ ਦਹਿਸ਼ਤ ਦਾ ਮਾਹੌਲ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
   ਕਾਨੂੰਨੀ ਕਾਰਵਾਈ: ਦੋ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ‘ਤੇ ਫਸਟ-ਡਿਗਰੀ ਮਰਡਰ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਲੰਬੀ ਕਾਨੂੰਨੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 2011 ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਰੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।
7. ਲੈਸ ਰੇਸੀਨਜ਼ ਡੇ ਵੀ ਮੋਂਟੇਸਰੀ (ਡੇਅ ਕੇਅਰ), ਗੈਟਿਨੋ (5 ਅਪ੍ਰੈਲ, 2013)
   ਇਹ ਘਟਨਾ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਦਰਦਨਾਕ ਇਸ ਲਈ ਸੀ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਜਗ੍ਹਾ ‘ਤੇ ਵਾਪਰੀ ਜਿੱਥੇ ਬਹੁਤ ਛੋਟੇ ਬੱਚੇ (ਡੇਅ ਕੇਅਰ) ਮੌਜੂਦ ਸਨ।
   ਹਮਲਾਵਰ: 38 ਸਾਲਾ ਰੌਬਰਟ ਚੈਰਨ (Robert Charron)।
   ਘਟਨਾ ਦਾ ਵੇਰਵਾ: ਚੈਰਨ ਹਥਿਆਰ ਲੈ ਕੇ ਸਕੂਲ ਦੀ ਡੇਅ ਕੇਅਰ ਯੂਨਿਟ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ। ਉੱਥੇ ਉਸ ਨੇ ਨੀਲ ਗੈਲੀਓ (Neil Galliou) ਨਾਮ ਦੇ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਦਿੱਤੀ।
   ਮਾਨਵੀ ਪਹਿਲੂ: ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਹਮਲਾਵਰ ਨੇ ਸਟਾਫ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਸਾਰੇ 53 ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਬਾਹਰ ਲੈ ਜਾਣ। ਜਦੋਂ ਸਾਰੇ ਬੱਚੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਗਏ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਨੀਲ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਖੁਦ ਨੂੰ ਵੀ ਗੋਲੀ ਮਾਰ ਲਈ।
   ਸਮਾਜਿਕ ਅਤੇ ਮਾਨਸਿਕ ਪ੍ਰਭਾਵ
   ਜਦੋਂ ਵੀ ਕਿਸੇ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸਿਰਫ਼ ਮਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਇਸ ਦੇ ਦੂਰਗਾਮੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹਨ:
   ਬਚਪਨ ਦਾ ਸਦਮਾ:
   ਜਿਹੜੇ ਬੱਚੇ ਅਜਿਹੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਦੇਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਉਮਰ ਭਰ ਲਈ ‘ਪੋਸਟ-ਟਰਾਮੈਟਿਕ ਸਟ੍ਰੈਸ ਡਿਸਆਰਡਰ’ (PTSD) ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।
   ਸੁਰੱਖਿਆ ਬਨਾਮ ਆਜ਼ਾਦੀ:
   ਸਕੂਲਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਟਲ ਡਿਟੈਕਟਰ ਅਤੇ ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਚਰਚਾ ਛਿੜ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਸਿੱਖਿਆ ਸੰਸਥਾ ਦੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਮਾਹੌਲ ਲਈ ਚੁਣੌਤੀ ਹੈ।
   ਗੰਨ ਕਲਚਰ ‘ਤੇ ਬਹਿਸ:
   ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕਾਂ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਜਨਤਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵਿਚਕਾਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇੱਕ ਟਕਰਾਅ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।