ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵੱਲ ਜਾਂਦੀ ਕੈਨੇਡਾ ਤੋਂ ਟ੍ਰਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦੀ ਪੂੰਜੀ, ਘਰੇਲੂ ਨਿਵੇਸ਼ ’ਤੇ ਖੜ੍ਹਾ ਹੁੰਦਾ ਸਵਾਲ

ਹਾਊਸਿੰਗ ਅਤੇ ਨੀਤੀਗਤ ਬਹਿਸਾਂ ਦੇ ਮੌਜੂਦਾ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਕੈਨੇਡਾ ਤੋਂ ਪੈਸੇ ਜਾਂ ਪੂੰਜੀ ਦਾ ਬਾਹਰ ਜਾਣਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਆਰਥਿਕ ਚਿੰਤਾ ਬਣ ਕੇ ਉੱਭਰਿਆ ਹੈ। ਸਟੈਟਿਸਟਿਕਸ ਕੈਨੇਡਾ ਅਤੇ ਬੈਂਕ ਆਫ਼ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰਤ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦਾ ਡੂੰਘਾਈ ਨਾਲ ਅਧਿਐਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿੰਨੀ ਭਾਰੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਪੈਸਾ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵੱਲ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਹ ਪੂੰਜੀ ਕਿੱਥੇ ਜਾ ਰਹੀ ਹੈ ਅਤੇ ਨੀਤੀ ਘੜਨ ਵਾਲੇ ਮਾਹਿਰ ਇਸ ਰੁਝਾਨ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਉੱਤੇ ਇੰਨਾ ਜ਼ੋਰ ਕਿਉਂ ਦੇ ਰਹੇ ਹਨ, ਇਹ ਸਮਝਣਾ ਮੌਜੂਦਾ ਸਮੇਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਉਸਦੀ ਆਪਣੀ ਪੂੰਜੀ ਦਾ ਘਰੇਲੂ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤੀ ਕੁਝ ਵੱਖਰੀ ਨਜ਼ਰ ਆ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਰੁਝਾਨ ਨੂੰ ਆਮ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਕੈਪੀਟਲ ਫਲਾਈਟ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਥਿਤੀ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਆਪਣੇ ਪੈਸੇ ਨੂੰ ਘਰੇਲੂ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦੀ ਬਜਾਏ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਾਉਣਾ ਵਧੇਰੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਅਤੇ ਮੁਨਾਫੇਬਖਸ਼ ਸਮਝ ਰਹੇ ਹਨ। ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਦੇ ਮਾਹਿਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਜੇਕਰ ਇਹ ਰੁਝਾਨ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ ਤਾਂ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਆਪਣੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਲਈ ਫੰਡਾਂ ਦੀ ਭਾਰੀ ਕਮੀ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਸਾਲ 2024 ਅਤੇ 2025 ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਮੁਤਾਬਕ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਪੂੰਜੀ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਦੋ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪਹਿਲਾ ਤਰੀਕਾ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਡਾਇਰੈਕਟ ਇਨਵੈਸਟਮੈਂਟ ਅਬਰੌਡ ਯਾਨੀ ਕਿ ਸੀਡੀਆਈਏ ਹੈ। ਇਸ ਵਿਧੀ ਰਾਹੀਂ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਖਰੀਦਦੀਆਂ ਹਨ ਜਾਂ ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਮੌਜੂਦਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਦੂਜਾ ਤਰੀਕਾ ਪੋਰਟਫੋਲੀਓ ਨਿਵੇਸ਼ ਹੈ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਅਧੀਨ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਪੈਨਸ਼ਨ ਫੰਡ, ਵੱਖ ਵੱਖ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਆਮ ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸ਼ੇਅਰਾਂ ਅਤੇ ਬਾਂਡਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਪੈਸਾ ਲਗਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਅੰਕੜਿਆਂ ਦਾ ਸਾਰ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੁੱਲ ਸੀਡੀਆਈਏ ਨਿਵੇਸ਼ 2.43 ਟ੍ਰਿਲੀਅਨ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਡਾਲਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਚੁੱਕਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਸਿਰਫ਼ ਸਾਲ 2025 ਵਿੱਚ ਪੋਰਟਫੋਲੀਓ ਸ਼ੁੱਧ ਬਾਹਰੀ ਪ੍ਰਵਾਹ 17.4 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦਰਜ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸੇ ਸਾਲ ਦੌਰਾਨ ਕੈਨੇਡੀਅਨਾਂ ਵੱਲੋਂ 133.8 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦੀਆਂ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸਕਿਓਰਿਟੀਜ਼ ਦੀ ਖਰੀਦਦਾਰੀ ਵੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਇਹ ਅੰਕੜੇ ਸਾਬਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਨਿਵੇਸ਼ ਦਾ ਵਹਾਅ ਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਵੱਲ ਲਗਾਤਾਰ ਜਾਰੀ ਹੈ।
ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਸਿੱਧੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਿਵੇਸ਼ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਸਟੈਟਿਸਟਿਕਸ ਕੈਨੇਡਾ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਕੈਨੇਡਾ ਦਾ ਕੁੱਲ ਸਿੱਧਾ ਨਿਵੇਸ਼ 2.43 ਟ੍ਰਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਰਕਮ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਪਿਛਲੇ ਕੁਝ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਨਿਵੇਸ਼ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧਿਆ ਸੀ ਪਰ ਸਾਲ 2025 ਵਿੱਚ ਇਸਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਕੁਝ ਧੀਮੀ ਹੋ ਕੇ 2.8 ਫੀਸਦੀ ਰਹਿ ਗਈ। ਇਹ ਜਾਣਨਾ ਬਹੁਤ ਦਿਲਚਸਪ ਹੈ ਕਿ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਬਾਹਰੀ ਨਿਵੇਸ਼ ਦਾ ਲਗਭਗ ਅੱਧਾ ਹਿੱਸਾ ਯਾਨੀ ਕਿ 49.5 ਫੀਸਦੀ ਸਿਰਫ਼ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਲੱਗਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਰਕਮ ਤਕਰੀਬਨ 1.20 ਟ੍ਰਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਯੂਰਪੀ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ 514 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦਾ ਨਿਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਜੋ ਕਿ ਕੁੱਲ ਨਿਵੇਸ਼ ਦਾ 21.1 ਫੀਸਦੀ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਵੱਖ ਵੱਖ ਖੇਤਰਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਫਾਇਨਾਂਸ ਅਤੇ ਇੰਸ਼ੋਰੈਂਸ ਯਾਨੀ ਕਿ ਵਿੱਤ ਅਤੇ ਬੀਮਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਬਾਹਰ ਭੇਜੀ ਗਈ ਪੂੰਜੀ ਦਾ ਇੱਕ ਤਿਹਾਈ ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਹਿੱਸਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਇਹ ਅੰਕੜਾ 34.8 ਫੀਸਦੀ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਕੰਪਨੀਆਂ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਵਿੱਤੀ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰਨ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦੇ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਆਰਥਿਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਸਿੱਧੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਨਿਵੇਸ਼ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਵਿੱਤੀ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਭਾਰੀ ਪੈਸਾ ਲਗਾਇਆ ਹੈ। ਪੋਰਟਫੋਲੀਓ ਸਕਿਓਰਿਟੀਜ਼ ਦੇ ਬਾਹਰੀ ਪ੍ਰਵਾਹ ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਹੈਰਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਸਾਲ 2025 ਵਿੱਚ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੇ 133.8 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦੀਆਂ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸਕਿਓਰਿਟੀਜ਼ ਖਰੀਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਅੰਕੜਾ ਸਾਲ 2021 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਿਸੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸਭ ਤੋਂ ਭਾਰੀ ਖਰੀਦਦਾਰੀ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਖਰੀਦਦਾਰੀ ਦਾ ਬਹੁਤਾ ਹਿੱਸਾ ਅਮਰੀਕੀ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਆ ਹੈ। ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੇ 84.2 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਅਮਰੀਕੀ ਸ਼ੇਅਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅਤੇ 23.9 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਅਮਰੀਕੀ ਕਾਰਪੋਰੇਟ ਬਾਂਡਾਂ ਵਿੱਚ ਲਗਾਏ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ ਲੈਣ ਦੇਣ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ ਸਾਲ 2025 ਵਿੱਚ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਵਿੱਚੋਂ 17.4 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦਾ ਸ਼ੁੱਧ ਪੈਸਾ ਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਅਮਰੀਕੀ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਇਹ ਖਿੱਚ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਉੱਥੇ ਵਧੇਰੇ ਮੁਨਾਫਾ ਅਤੇ ਸਥਿਰਤਾ ਨਜ਼ਰ ਆ ਰਹੀ ਹੈ।
ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੈਨੇਡਾ ਤੋਂ ਪੈਸਾ ਲਗਾਤਾਰ ਬਾਹਰ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਪਰ ਬਾਹਰੋਂ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਸਿੱਧਾ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਿਵੇਸ਼ ਯਾਨੀ ਐਫਡੀਆਈ ਵੀ ਕਾਫੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਅੰਦਰੂਨੀ ਅਤੇ ਬਾਹਰੀ ਨਿਵੇਸ਼ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਪਾੜੇ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਆਰਥਿਕ ਸਿਹਤ ਲਈ ਹੈ। ਨੈੱਟ ਨਿਵੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਉੱਤੇ ਝਾਤ ਮਾਰੀਏ ਤਾਂ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸਿੱਧਾ ਨਿਵੇਸ਼ ਸਾਲ 2025 ਵਿੱਚ 6.9 ਫੀਸਦੀ ਵਧ ਕੇ 1.60 ਟ੍ਰਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਅੰਦਰ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਨਿਵੇਸ਼ ਬਾਹਰ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਦੇ 2.8 ਫੀਸਦੀ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਧੇਰੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਵਧਿਆ ਹੈ ਇਸ ਲਈ ਕੈਨੇਡਾ ਦਾ ਸ਼ੁੱਧ ਨਿਵੇਸ਼ ਸਰਪਲੱਸ 37 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਘਟ ਕੇ 828.4 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਉੱਤੇ ਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਤੁਲਨਾਤਮਕ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰੀਏ ਤਾਂ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਡਾਇਰੈਕਟ ਇਨਵੈਸਟਮੈਂਟ ਅਬਰੌਡ ਸਾਲ 2024 ਵਿੱਚ 2.36 ਟ੍ਰਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਸੀ ਜੋ 2025 ਵਿੱਚ ਵਧ ਕੇ 2.43 ਟ੍ਰਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸਿੱਧਾ ਨਿਵੇਸ਼ 2024 ਵਿੱਚ 1.50 ਟ੍ਰਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਸੀ ਜੋ 2025 ਵਿੱਚ 1.60 ਟ੍ਰਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਨੈੱਟ ਡਾਇਰੈਕਟ ਇਨਵੈਸਟਮੈਂਟ ਸਥਿਤੀ ਸਾਲ 2024 ਵਿੱਚ 865.5 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦੇ ਸਰਪਲੱਸ ਵਿੱਚ ਸੀ ਜੋ 2025 ਵਿੱਚ 4.3 ਫੀਸਦੀ ਦੇ ਬਦਲਾਅ ਨਾਲ 828.4 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਰਹਿ ਗਈ।
ਆਰਥਿਕ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਕ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਆਗੂ ਕੈਨੇਡਾ ਤੋਂ ਪੂੰਜੀ ਬਾਹਰ ਜਾਣ ਦੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਚਾਰ ਕਾਰਨ ਦੱਸਦੇ ਹਨ। ਪਹਿਲਾ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਾਰਨ ਗਲੋਬਲ ਪੈਨਸ਼ਨ ਫੰਡ ਨੀਤੀਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਨਾਮਵਰ ਪੈਨਸ਼ਨ ਫੰਡ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਸੀਪੀਪੀਆਈਬੀ ਅਤੇ ਸੀਡੀਪੀਕਿਊ 2 ਟ੍ਰਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਤੋਂ ਵਧੇਰੇ ਦੀ ਸੰਪੱਤੀ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਆਪਣੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਦੇ ਖਤਰੇ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਅਤੇ ਲਾਭਪਾਤਰੀਆਂ ਲਈ ਚੰਗਾ ਮੁਨਾਫਾ ਕਮਾਉਣ ਦੇ ਮਕਸਦ ਨਾਲ ਇਹ ਫੰਡ ਆਪਣੇ ਪੋਰਟਫੋਲੀਓ ਦਾ 70 ਤੋਂ 80 ਫੀਸਦੀ ਹਿੱਸਾ ਕੈਨੇਡਾ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਅਮਰੀਕਾ ਯੂਰਪ ਅਤੇ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਦੂਜਾ ਕਾਰਨ ਉਤਪਾਦਕਤਾ ਅਤੇ ਨਿਯਮਾਂ ਦਾ ਫਰਕ ਹੈ। ਕੈਨੇਡਾ ਅਤੇ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਨਿਯਮਾਂ ਵਿੱਚ ਕਾਫੀ ਅੰਤਰ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਅੰਤਰ ਕਾਰਨ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਊਰਜਾ, ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਅਤੇ ਨਿਰਮਾਣ ਕੰਪਨੀਆਂ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਪੈਸਾ ਲਗਾਉਣਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪਸੰਦ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀਆਂ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ ਜਿਸ ਨਾਲ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦਾ ਸਮਾਂ ਅਤੇ ਪੈਸਾ ਦੋਵੇਂ ਬਚਦੇ ਹਨ। ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਉੱਥੋਂ ਦਾ ਢਾਂਚਾ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਵਧੇਰੇ ਅਨੁਕੂਲ ਲੱਗਦਾ ਹੈ।
ਪੂੰਜੀ ਦੇ ਬਾਹਰੀ ਪ੍ਰਵਾਹ ਦਾ ਤੀਜਾ ਕਾਰਨ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦਾ ਆਕਾਰ ਹੈ। ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸ਼ੇਅਰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਅਤੇ ਖ਼ਾਸਕਰ ਅਮਰੀਕੀ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਖੇਤਰ ਟੋਰਾਂਟੋ ਸਟਾਕ ਐਕਸਚੇਂਜ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਕਿਤੇ ਵਧੇਰੇ ਵਿਕਾਸ ਅਤੇ ਕਮਾਈ ਦੇ ਮੌਕੇ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਅਮਰੀਕੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਇੰਨਾ ਵਿਆਪਕ ਹੈ ਕਿ ਉੱਥੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਪਛਾਣ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਚੌਥਾ ਕਾਰਨ ਕਰੰਸੀ ਯਾਨੀ ਮੁਦਰਾ ਦੀਆਂ ਕੀਮਤਾਂ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਉਤਾਰ ਚੜ੍ਹਾਅ ਹੈ। ਅਮਰੀਕੀ ਡਾਲਰ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਡਾਲਰ ਦੀ ਕੀਮਤ ਵਿੱਚ ਲਗਾਤਾਰ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਬਦਲਾਅ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਸੰਪਤੀਆਂ ਤੋਂ ਮਿਲਣ ਵਾਲੇ ਰਿਟਰਨ ਉੱਤੇ ਸਿੱਧਾ ਅਸਰ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਵਾਰ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਡਾਲਰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਣ ਦੀ ਸੂਰਤ ਵਿੱਚ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਨਿਵੇਸ਼ ਮੁਨਾਫੇ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਆਕਰਸ਼ਕ ਜਾਪਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਕਾਰਨ ਮਿਲ ਕੇ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਮਾਹੌਲ ਸਿਰਜਦੇ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਪੂੰਜੀ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਸਰਹੱਦਾਂ ਪਾਰ ਕਰਕੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜਜ਼ਬ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪੂੰਜੀ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਰੋਕਣ ਲਈ ਸਰਕਾਰੀ ਨੀਤੀਆਂ ਅਤੇ ਉਪਰਾਲਿਆਂ ਬਾਰੇ ਚਰਚਾ ਕਰਨੀ ਵੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ। ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚ ਪੈਸਾ ਰੋਕਣ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਅੰਦਰ ਨਿਵੇਸ਼ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਫੈਡਰਲ ਸਰਕਾਰ ਕਈ ਕਦਮ ਚੁੱਕ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਹ ਗੱਲ ਧਿਆਨ ਦੇਣ ਯੋਗ ਹੈ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਦੀ ਫੈਡਰਲ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਅਧੀਨ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਲਗਾਤਾਰ ਯਤਨ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਯਤਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਕਦਮ ਕੈਨੇਡਾ ਇਨਵੈਸਟਮੈਂਟ ਸੰਮੇਲਨ ਦਾ ਆਯੋਜਨ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਇਸ ਸੰਮੇਲਨ ਦਾ ਮੁੱਖ ਉਦੇਸ਼ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰੀ ਕੰਪਨੀਆਂ ਦੇ ਮੁਖੀਆਂ ਅਤੇ ਭਾਰੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮੰਚ ਉੱਤੇ ਇਕੱਠਾ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਮੰਚ ਰਾਹੀਂ ਕੈਨੇਡਾ ਦੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ, ਸਫਾਈ ਊਰਜਾ ਅਤੇ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਨਿਵੇਸ਼ ਲਿਆਂਦਾ ਜਾ ਸਕੇ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਲਈ ਤੇਜ਼ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਉੱਤੇ ਵੀ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਊਰਜਾ ਅਤੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਢਾਂਚੇ ਦੇ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟਾਂ ਨੂੰ ਜਲਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦੇਣ ਲਈ ਨਵੇਂ ਅਤੇ ਸੁਚਾਰੂ ਨਿਯਮ ਬਣਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ ਤਾਂ ਜੋ ਨਿਵੇਸ਼ਕਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਪ੍ਰੇਸ਼ਾਨੀ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਨਾ ਕਰਨਾ ਪਵੇ। ਦੇਸ਼ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਨਿਵੇਸ਼ ਦੀ ਲਾਗਤ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਟੈਕਸਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਹਤ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰੋਤਸਾਹਨ ਵੀ ਦਿੱਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਫੈਡਰਲ ਸਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੀਤੀਆਂ ਦਾ ਅਸਲ ਪ੍ਰਭਾਵ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲੇਗਾ।
ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਇਸ ਪੂਰੇ ਵਰਤਾਰੇ ਦਾ ਨਿਚੋੜ ਕੱਢਦਿਆਂ ਇਹ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕੈਨੇਡਾ ਵਿੱਚੋਂ ਪੂੰਜੀ ਦਾ ਬਾਹਰ ਜਾਣਾ ਇੱਕ ਬਹੁ ਪਰਤੀ ਮੁੱਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਆਰਥਿਕ ਪ੍ਰਭਾਵ ਬਹੁਤ ਡੂੰਘੇ ਹਨ। ਜਿੱਥੇ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਵਿਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਵੇਸ਼ ਕਰਨ ਨਾਲ ਕੈਨੇਡੀਅਨ ਕੰਪਨੀਆਂ ਨੂੰ ਗਲੋਬਲ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਪੈਰ ਜਮਾਉਣ ਦਾ ਮੌਕਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਉੱਥੇ ਹੀ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਵਿਕਾਸ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦੀ ਪੂੰਜੀ ਵਿੱਚ ਕਮੀ ਆਉਣ ਦਾ ਡਰ ਵੀ ਬਣਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਫੈਡਰਲ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਨੀਤੀ ਘਾੜਿਆਂ ਸਾਹਮਣੇ ਇਹ ਇੱਕ ਚੁਣੌਤੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਅਜਿਹਾ ਆਰਥਿਕ ਸੰਤੁਲਨ ਕਿਵੇਂ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ ਜਿਸ ਨਾਲ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਪੈਸਾ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੀ ਰਹੇ ਅਤੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਵਿਸਥਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਢੁਕਵਾਂ ਮਾਹੌਲ ਵੀ ਮਿਲ ਸਕੇ। ਨਿਵੇਸ਼ ਦਾ ਅੰਦਰ ਆਉਣਾ ਅਤੇ ਬਾਹਰ ਜਾਣਾ ਕਿਸੇ ਵੀ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਦਾ ਇੱਕ ਸੁਭਾਵਿਕ ਹਿੱਸਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਬਾਹਰ ਜਾਣ ਵਾਲੀ ਪੂੰਜੀ ਦੀ ਰਫ਼ਤਾਰ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਹੋ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਦੇਸ਼ ਦੀਆਂ ਆਰਥਿਕ ਨੀਤੀਆਂ ਉੱਤੇ ਮੁੜ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੈਨੇਡਾ ਦੀ ਆਰਥਿਕਤਾ ਦਾ ਭਵਿੱਖ ਇਸ ਗੱਲ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰੇਗਾ ਕਿ ਇੱਥੋਂ ਦੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਮਾਹੌਲ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ਵ ਪੱਧਰ ਉੱਤੇ ਕਿੰਨਾ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਘਰੇਲੂ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨਿਵੇਸ਼ਕ ਇੱਥੇ ਪੈਸਾ ਲਗਾਉਣ ਨੂੰ ਪਹਿਲ ਦੇਣ।